De wereld vandaag

En plots was er de drang om iets te schrijven. Het is niet nagelezen, het is gewoon mijn gedachtenstroom vandaag, op mijn blog. Klinkt het niet, dan botst het, en dat is ook oké!



fertiliteit

Ik kwam daarnet deze video tegen van de Financial Times:
https://www.youtube.com/watch?v=6lFXmDk-tps

Het gaat over de correlatie tussen smartphonegebruik en het aantal kinderen dat geboren wordt. Hun theorie is dat het aantal vrouwen dat kinderen krijgt daalt, omdat ze meer in de smartphone-influencer wereld leven dan dat ze mensen in levende lijve ontmoeten. Ze maken ook direct de stap naar meer zelfmoordgedachten bij hevig smartphonegebruik.

De paper zelf is van april dit jaar en kan je hier vinden (wel 63 bladzijden):
https://homepages.uc.edu/~moscoshn/Personal_webpage/papers/Smartphone_web.pdf

Ik ga ervan uit dat de cijfers kloppen, dat er inderdaad een correlatie is tussen het invoeren van de smartphone in een land, en de problematiek om een partner te vinden om kinderen mee op de wereld te zetten. En het klopt uiteraard dat iemand die verslaafd is aan Instagram/Tiktok/... een ander beeld heeft van 'de gewone mens' dan iemand die nooit naar deze media kijkt. Maar er is meer aan de hand.



veiligheid

Er is veel angst vandaag, meer dan in de jaren 80 toen de criminaliteit veel hoger lag. (Noot: Er zijn nu meer aangiftes van misbruik, maar het gebeurde vroeger wel vaker denk ik.) De media, zowel de klassieke als de sociale media, lijken mensen uitsluitend in emoties te duwen: bang, bedroefd, boos en soms een keer blij. Wees bang voor mannen, voor terrorisme, voor hoge prijzen. Bedroefd voor ongevallen met kindjes. Boos op Poetin en China, en Israel. Cijfers en statistieken tellen niet meer, de anekdotes vol emotie krijgen alle aandacht. Waar in de jaren 80 de krant nog schreef: "Er zijn 700 bedrijven failliet gegaan deze maand, en 900 nieuwe opgericht!" wordt alles na de komma vandaag niet vermeld. Mensen bang maken levert immers meer 'clicks' en 'views' op.

Zie bijvoorbeeld vandaag op VRTNWS over 'Marie' en 'Katrien', ik durf het geeneens te lezen na 'Valerie' enkele dagen geleden. Ik was kapot na dat Valerie-verhaal, zucht. Die journalist had dat wel verdomd goed geschreven, de beste horror kan er niet tegenop!! Dat soort gruwel verhalen voor vrouwen, veroorzaakt door mannen, is de laatste twintig jaar schering en inslag. Alsof het in mannen-genetica zit.

Lezen op eigen risico:
https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/06/22/getuigenis-stiekem-genomen-naaktbeelden-fora-en-justitie/

Het deed me denken aan het huidige onveiligheidsgevoel dat (vooral jonge?) mensen hebben. Ja er was ook criminilateit en wreedheden en misbruik in de jaren 80, maar we zagen dat maar eenmaal per dag op TV, tijdens het nieuws om 19u30. Als dat al in het nieuws kwam. Vandaag de dag is er minder criminaliteit in België(*), maar al wie vaak op een smartphone kijkt (incluis de vrtnws app), wordt er wel veel meer mee geconfronteerd. De TV had natuurlijk ook dat effect, maar dat was toch veel langzamer, veel gradueler en jarenlang enkel 's avonds in familiale kring. De smartphone is er als je wakker wordt, als je op de WC zit, als je op de bus wacht, als je niet kan slapen, kortom altijd, en zeker al die tijd die je *alleen* doorbrengt.


(*) Ik vind geen goeie cijfers over de evolutie van het aantal misdrijven per jaar sinds de jaren 50-60-70-80 tot nu.
https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2023/06/21/studie-nicc-criminaliteit-in-belgie-daalt/



vertrouwen

Toen ik pas mijn rijbewijs had (1989), heb ik honderden lifters meegenomen. Zo goed als altijd tieners, de helft of meer waren meisjes. Zeker in mijn unief periode dat ik vanuit Leuven vrienden afzette in Zoersel, en dus vrijdagavond laat via Sint-Antonius, Westmalle, Oostmalle naar Wechelderzande reed. Ik heb die rit zelden alleen moeten doen, en vaak waren dat leuke gesprekken. Ik had zelf ook jaren gelift, honderden keren meegereden met vreemden, nooit was er enige spanning. Ik heb in vreemde auto's gezeten terwijl de eigenaar een winkel binnen ging, sleutels erop of zelfs met draaiende motor. Dat vertrouwen hadden de volwassenen toen in een onbekende zestienjarige. Logisch dus dat ik een 'pay it forward' mentaliteit had toen ik zelf een rijbewijs had. Gisteren was een vriendin hier heel de dag klimaatvluchteling, die rijdt nog rond met haar auto. Ze zei dat het al twintig jaar geleden was dat ze nog een lifter had meegenomen. Er zijn ook gewoon geen lifters meer.



cancelcultuur

Er zijn uiteraard veel alternatieven zoals Uber/deelwagens/deel-whatever, maar toch. Dat soort vertrouwen in elkaar is weg. Maar dat heeft evenveel te maken met mobiliteit als met de smartphone. Toen wij vroeger 'uit' gingen was dat vaak naar fuiven van 'Union Servet' in Pulderbos/Westmalle/Sint-Antonius. Daar was je dan, op een fuif met een paar honderd mensen, maar ook met je vrienden, je buren, je klasgenoten, de mensen van de harmonie, ... m.a.w. je was in een super veilige omgeving. Je kon als vrouw het 'risico' nemen om met een stoere/stoute man te dansen want je wist dat als die iets te ver ging, dat zowel jouw vrienden als zijn vrienden tussenbeide zouden komen. Je hield elkaar in 't oog, wie gaat met wie buiten, je kende van vele mensen de ouders en wist waar ze woonden. (En die ouders kenden ook uw punten van uw laatste test Frans of wiskunde!)

 

Dat is op twee zaken een groot contrast met vandaag: Ten eerste ben je op een Tinder/Bumble/Breeze-date vaak alleen, in een vreemde omgeving, wat niet goed is voor je veiligheidsgevoel. Ten tweede is er de cancelcultuur en kan elke misstap leiden tot een eeuwige verbanning. Als op de Servet-fuiven vroeger iemand het uithing, dan kwamen zijn vrienden er wel tussen, en waren die slecht gezind op hem, of toch ene, omdat die hem naar huis moest brengen en dus vroeger weg was van de fuif. Maar... die gast kwam de week nadien wel terug, en kon daarbij aantonen dat die zich wel kon gedragen en nen toffe zijn en een lief vinden.



smartphone

Ligt dat aan de smartphone? De smartphone kan handig en nuttig zijn, zonder schadelijk te zijn. Je kan er je busabbonement op zetten, allerhande betalingen mee doen, mooie foto's nemen, je agenda erin zetten, je moeder mee bellen, de weg naar elkaar vinden in de stad, een taal studeren, boodschappenlijst in spreken, en nog een dozijn andere leuke, toffe, boeiende, leerzame, nuttige dingen.

Maar dat wordt, in uren per app gerekend, nauwelijks gedaan. Of dat is toch wat ik zie als ik eens in de bus of in den tram zit, of in een wachtzaal. Ik zie mensen scrollen, scrollen, scrollen, door een eindeloze scroll van video's, drie a vijf seconden per video en hup devolgende, video's die absoluut niks te maken hebben met hun familie, hun vrienden, of uberhaupt enige link hebben met echte mensen. Gooi er nog een hoop reklame tussen (mooi in beeld gebracht hier: https://youtu.be/e9dZQelULDk?t=141 ). En ja, dan leef je niet langer in een wereld van gewone mensen, dan leef je in een fantasie.



doemscenario

Is dat erg? Is de wereld naar de knoppen? Nee dat denk ik niet. Al wat hierboven staat, verraadt gewoon mijn leeftijd. Het is van alle tijden dat ouderen zeggen dat de wereld naar de knoppen is, dat kinderen niet meer luisteren naar hun ouders, dat regels niet meer gevolgd worden.

Nee, onderschat de jeugd niet, die overleven dat wel. Het is een nieuwe wereld, eentje die angst inboezemt, maar het komt wel goed. Dingen veranderen nu eenmaal, en dat geldt ook voor die overweldigende verslaving aan sociale media op de smartphone: op een dag is dat gedaan. Vandaag niet, morgen waarschijnlijk ook niet, maar op een dag is dat geschiedenis en gaan mensen weer bij elkaar zitten.

Het ging even heel snel en dan heb ik het niet over de nieuwe technologie, maar over de nieuwe verslaving aan sociale media. Deze verslaving heeft iedereen op snelheid gepakt, en de impact is enorm, zowel op wereldvlak als in persoonlijke interacties met mensen. Ik geloof dat het omgekeerde ook kan. Ik geloof dat mensen in staat zijn, op een dag, om die smartphone te gebruiken voor de nuttige en leuke dingen, en niet meer om oneindig te scrollen in een fake wereld.